Verzuimpercentage berekenen: formule + voorbeeld

Het verzuimpercentage berekenen doe je door de verzuimde tijd te delen door de totaal beschikbare werktijd en met 100 te vermenigvuldigen. Op urenbasis: (totaal verzuimuren / totaal beschikbare werkuren) × 100 [2]. Een mini-voorbeeld: 720 verzuimuren op 18.000 werkuren geeft (720 / 18.000) × 100 = 4% [2].

Het verzuimpercentage drukt uit welk aandeel van de beschikbare werktijd verloren gaat door ziekteverzuim. Je zet de tijd die medewerkers door ziekte níet werken af tegen de tijd die ze normaal hadden gewerkt, en vertaalt dat naar een percentage. Zo vat je verzuim samen in één getal dat je over de tijd kunt volgen en met anderen kunt vergelijken.

Voor HR-managers en leidinggevenden is dat cijfer om twee redenen waardevol. Het is een stuurgetal: een stijgende lijn is een vroeg signaal dat er iets speelt rond werkdruk, gezondheid of werkplezier. En het is een kostenpost: een zieke medewerker kost een organisatie al snel een fors bedrag per dag — gemiddeld € 250 tot € 400 [6]. Wie zijn verzuimpercentage kent, ziet die kosten dus eerder aankomen.

Om het verzuimpercentage te berekenen bestaat niet één formule, maar drie veelgebruikte varianten. Welke je kiest, hangt af van de data die je hebt en de vraag die je wilt beantwoorden. Hieronder staan ze als losse, kopieerbare regels naast elkaar.

Formule op basis van uren

De nauwkeurigste variant rekent met uren, omdat hij rekening houdt met parttimers en wisselende contracturen. De formule luidt:

De teller is de som van alle uren die medewerkers door ziekte niet hebben gewerkt. De noemer is het totaal aantal uren dat ze volgens hun contract hadden moeten werken in dezelfde periode. Deze methode is ideaal voor organisaties met veel deeltijders, omdat één parttimer die uitvalt niet even zwaar telt als een fulltimer.

Formule op basis van dagen

Werk je liever met dagen, dan reken je met deze variant:

De noemer — werknemers maal werkdagen — geeft het totaal aantal beschikbare werkdagen in de periode. Deze methode is eenvoudig en snel, maar gaat impliciet uit van gelijke werkdagen per persoon. Bij grote verschillen in contractomvang geeft de urenmethode een zuiverder beeld.

Actueel vs. gemiddeld verzuimpercentage

De urenformule en de dagenformule geven een gemiddeld verzuimpercentage over een hele periode, zoals een maand, kwartaal of jaar. Daarnaast bestaat het actuele verzuimpercentage, een momentopname van vandaag:

Het actuele percentage vertelt je hoeveel mensen op dit moment ziek thuis zitten — handig voor de dagelijkse bezetting. Het gemiddelde percentage kijkt over een langere periode en geeft daarmee een stabieler beeld van de trend. Gebruik het actuele cijfer dus voor de planning van vandaag, en het gemiddelde cijfer voor het sturen op beleid.

Theorie is één ding; getallen maken het concreet. Hieronder reken je dezelfde maten uit in twee uitgewerkte voorbeelden.

Voorbeeld op uurbasis

Stel: een bedrijf heeft 10 medewerkers die elk 1.800 uur per jaar werken. In datzelfde jaar is er in totaal 720 uur verzuimd.

1. Bereken de totaal beschikbare werkuren: 10 × 1.800 = 18.000 werkuren [2].
2. Vul de formule in: (720 / 18.000) × 100.
3. Reken uit: 720 / 18.000 = 0,04, en 0,04 × 100 = 4% [2].

Het verzuimpercentage van dit bedrijf komt over het jaar uit op 4%.

Voorbeeld op dagbasis

Stel nu een grotere organisatie met 100 werknemers. In de maand januari telt deze organisatie 21 werkdagen en zijn er in totaal 250 ziektedagen geregistreerd.

1. Bereken de totaal beschikbare werkdagen: 100 × 21 = 2.100 werkdagen.
2. Vul de formule in: (250 / 2.100) × 100.
3. Reken uit: 250 / 2.100 = 0,119, en 0,119 × 100 = 11,9% [3].

Het verzuimpercentage over januari komt hier uit op 11,9% [3].

Een van de meest onderschatte oorzaken van onvergelijkbare cijfers is de keuze tussen werkdagen en kalenderdagen. Beide aanpakken zijn verdedigbaar, maar ze leveren een ander getal op.

• Werkdagen tellen alleen de dagen waarop daadwerkelijk gewerkt zou worden (dus zonder weekenden en feestdagen). Veel organisaties kiezen hiervoor, omdat verzuim feitelijk alleen op werkdagen optreedt.
• Kalenderdagen tellen alle dagen mee. Dit kan praktisch zijn bij langdurig verzuim, maar verlaagt het percentage doordat de noemer groter wordt.

De gouden regel: gebruik in teller en noemer dezelfde definitie. Tel je verzuimde dagen in werkdagen, dan moet ook de beschikbare tijd in werkdagen staan. Meng je de twee, dan zijn je cijfers binnen je eigen organisatie al niet meer vergelijkbaar — laat staan met een benchmark.

Het verzuimpercentage alleen vertelt niet het hele verhaal. Twee organisaties met exact hetzelfde percentage kunnen een totaal ander verzuimprobleem hebben: de één kampt met veel korte ziekmeldingen, de ander met enkele langdurige uitvallers. Om die situaties te onderscheiden, reken je twee aanvullende maten uit.

Gemiddelde verzuimduur berekenen

De gemiddelde verzuimduur laat zien hoe lang een ziekmelding gemiddeld duurt:

Een korte gemiddelde duur wijst op veel kortdurend verzuim (denk aan griep of een verkoudheid). Een lange gemiddelde duur duidt op langdurige uitval, die vaak meer begeleiding en re-integratie vraagt.

Meldingsfrequentie berekenen

De meldingsfrequentie — ook wel verzuimfrequentie — laat zien hoe vaak medewerkers zich gemiddeld ziekmelden:

Een hoge frequentie betekent dat mensen zich vaak (maar mogelijk kort) ziekmelden. Dat is een ander signaal dan een lage frequentie met lange duur. Kort-frequent verzuim hangt vaker samen met motivatie en werkplezier, langdurig verzuim vaker met gezondheid of belasting.

Een uitkomst krijgt pas betekenis als je hem naast een referentie legt. Als vuistregel ligt het gemiddelde verzuimpercentage in Nederland meestal tussen de 3 en 6 procent [4]. Daarbinnen verschuift het beeld van jaar tot jaar.

Volgens het CBS lag het gemiddelde ziekteverzuim van werknemers in 2023 op 5,3 procent, tegenover 5,6 procent in 2022 [5]. In het eerste kwartaal van 2024 daalde het verder naar 5,5 procent — opnieuw lager dan een jaar eerder [5].

Houd er rekening mee dat dit landelijke gemiddelden zijn. Het verzuim verschilt sterk per sector: in zorg en welzijn ligt het structureel hoger dan gemiddeld. Vergelijk je eigen cijfer dus altijd binnen je eigen branche, en niet alleen met het landelijke getal.

Handmatig rekenen met spreadsheets werkt prima voor een eenmalige berekening, maar wordt foutgevoelig en tijdrovend zodra je structureel wilt sturen. Definities verschuiven, ziekmeldingen worden te laat ingevoerd en het overzicht per afdeling ontbreekt. Daar komt software in beeld.

Met verzuimsoftware die deze cijfers automatisch berekent leg je ziek- en herstelmeldingen één keer vast, waarna het systeem het verzuimpercentage, de gemiddelde verzuimduur en de meldingsfrequentie zelf uitrekent — inclusief trends per afdeling en periode. Je voorkomt zo handmatig rekenwerk én inconsistente definities. Vaak maakt deze functionaliteit deel uit van bredere verlof- en verzuimregistratie in een personeelssysteem, zodat je alle personeelsdata op één plek beheert.

Welke oplossing past, hangt af van je organisatiegrootte, je sector en je behoefte aan rapportage. Wil je eerst de financiële kant in kaart brengen, dan kun je de ROI van nieuwe HR-software berekenen op basis van je eigen verzuim en kosten per zieke dag [6].

Hoe bereken je het verzuimpercentage?

Deel de verzuimde tijd door de totaal beschikbare werktijd en vermenigvuldig met 100. Op urenbasis: (totaal verzuimuren / totaal beschikbare werkuren) × 100. Op dagbasis: (verzuimde dagen / (aantal werknemers × aantal werkdagen)) × 100. Voorbeeld: 720 verzuimuren op 18.000 werkuren = (720 / 18.000) × 100 = 4% [2].

Wat is een goed of normaal verzuimpercentage?

Als richtlijn ligt het gemiddelde verzuimpercentage in Nederland meestal tussen de 3 en 6 procent [4]. Volgens het CBS lag het gemiddelde ziekteverzuim van werknemers in 2023 op 5,3 procent [5]. In sectoren zoals zorg en welzijn ligt het structureel hoger. Vergelijk je eigen cijfer dus altijd binnen je branche.

Wat is het verschil tussen het actuele en het gemiddelde verzuimpercentage?

Het actuele verzuimpercentage is een momentopname: zieke werknemers gedeeld door het totaal aantal werknemers × 100 [1]. Het gemiddelde verzuimpercentage kijkt over een periode (zoals een maand of jaar) naar de verzuimde dagen of uren ten opzichte van alle beschikbare werktijd, en geeft daarmee een stabieler beeld van de trend.

Reken je met werkdagen of kalenderdagen?

Beide mag, zolang je consistent bent. Veel organisaties rekenen met werkdagen omdat alleen op die dagen daadwerkelijk wordt verzuimd. Het belangrijkste is dat je teller (verzuimde dagen) en noemer (beschikbare dagen) dezelfde definitie gebruiken, anders zijn je cijfers onderling niet vergelijkbaar.

Wat zegt de meldingsfrequentie naast het verzuimpercentage?

De meldingsfrequentie (aantal ziekmeldingen gedeeld door het aantal medewerkers) laat zien hoe vaak mensen zich ziekmelden, terwijl de gemiddelde verzuimduur (ziektedagen gedeeld door het aantal meldingen) toont hoe lang ze gemiddeld wegblijven. Samen met het verzuimpercentage onderscheid je zo kort-frequent verzuim van langdurig verzuim.

Hoe bereken je het verzuimpercentage automatisch?

Met verzuimsoftware leg je ziek- en herstelmeldingen vast en berekent het systeem het verzuimpercentage, de gemiddelde verzuimduur en de meldingsfrequentie automatisch, inclusief trends per afdeling. Zo voorkom je handmatig rekenwerk en inconsistente definities.

1. Kies je formule en definitie — bepaal of je op uren- of dagbasis rekent en of je werkdagen of kalenderdagen telt, en leg die keuze vast voor consistente cijfers.
2. Reken je eerste percentage na met de uitgewerkte voorbeelden uit dit artikel en plaats de uitkomst naast het landelijk gemiddelde van 3 tot 6 procent [4] binnen je eigen sector.
3. Voeg duur en frequentie toe — bereken ook de gemiddelde verzuimduur en de meldingsfrequentie, zodat je kort-frequent verzuim van langdurige uitval kunt onderscheiden.
4. Maak je business case concreet — bereken de ROI van nieuwe HR-software op basis van je eigen verzuim en de kosten per zieke dag [6].
5. Laat je neutraal matchen — start een gratis intake voor een passende verzuimoplossing als je verzuim automatisch en consistent wilt registreren en rapporteren.

1. YoungCapital — Verzuimpercentage berekenen | Voorbeeld
2. Yezzer — Verzuimpercentage berekenen
3. De Casemanager Online — Verzuimpercentage berekenen: zo doe je dat
4. De Goudse — Verzuimpercentage berekenen + tips
5. CBS — Daling ziekteverzuim zet door in eerste kwartaal 2024
6. MKB Servicedesk — Wat kost ziekteverzuim per medewerker